قالب وردپرس

چگونه می توانم از انتقاد کردن در تربیت فرزندم استفاده کنم؟

چگونه می توانم نسبت به فرزندم بی توجهی نشان ندهم؟
۱۳۹۵/۰۸/۰۸

چگونه می توانم از انتقاد کردن در تربیت فرزندم استفاده کنم؟

عوامل مختلفی دست به دست هم می دهند، تا فرزندان مان  حرف شنوی از ما نداشته باشند. در این جا به بررسی اولین دلیل از دلائل عدم حرف شنوی فرزندان مان می پردازیم. دلیل اول حرف گوش نکردن بچه ها، انتقاد کردن (criticize) مدام ما از آن هاست.

خیلی اوقات پیش آمده،  به اتاقم رفتم و شوکه شدم. از چی تعجب کرده ام!؟ از وضعیتی که  در آن جا مشاهده کردم. تمام کتاب ها، خودکارها، وسائل کارم روی زمین ریخته بود. مثل این که زلزله آمده باشد. هیچی سر جای خودش نبود. چند دقیقه بعد دخترم که مسبب این کار بود پیشم آمده ومی گوید بابا بغلم کن.  با این وضعیتی که پیش آورده بود، خیلی عصبانی بودم. کار سختی بود. سخت تر از آن کار این بود که به او هیچی نگو یم و باهاش بازی کنم.در ضمن هر روز این کار تکرار، تکرار و تکرار می شود.

حتما این مسئله برای شما هم پیش آمده است. اتاق خودش یا جای مختلفی از خانه را ویران کرده باشد. معمولا پدر و مادرها با خراب کاری های فرزندانشان نمی توانند کنار بیایند. بدتر از خراب کاری های فرزندان مان این است که در خراب کاری هایی که انجام می دهند، هرگز خودشان را مقصر نمی دانند. بلکه برعکس، فکر می کنند کار درست و مفیدی انجام داده اند و  کسی خدمات آن ها را درک نکرده و قدر آن ها را نمی داند.

و برای اثبات ادعای خود دلایل زیادی دارند. سعی می کنند با انواع توجیهات اعمال خود را درست جلوه دهند و حتی به خود بقبولانند که درست عمل  کرده اند. شاید در مواقعی اشتباه کار خود را به گردن دیگری بیاندازند.

به هر صورت آن ها از نظر ما گناه کار هستند. باید برای جبران خراب کاری هایی که انجام داده اند خیلی سریع دست به کار شوند.یا کار اشتباه خود را درست کنند؛ یا باید با جبران مافات مثل تنبیه و … از خجالت کار پیش آمده در بیایند.

به هر شکلی که هست، به نوعی از کارهایی که انجام داده اند انتقاد کرده ایم.

همین جا چند لحظه مکث کنید.

  • آیا خود ما خراب کاری نمی کنیم؟
  • آیا تمام کارهایی شخصی یا کارهایی که به ما محول می شود را به درستی انجام می دهیم؟
  • خلاصه این که درباره اعمال روزانه خودمان چه فکر می کنیم؟
  • آیا می دانیدکه از صد خطایی که انجام می دهید به ندرت ممکن است یک بار خودتان را سرزنش کنید و مستوجب کیفر بدانید؟!
  • آیا می دانید در خیلی از موارد به روش های مختلف خود را توجیه می کنیم و اصلا خود را مقصر نمی بینیم؟!

انتقاد کردن اولین دلیل عدم حرف شنوی

عیب گیری و انتقاد نه تنها از فرزندان مان بلکه از دیگران نیز فایده ای ندارد. چون باعث می شود حالت دفاعی به خود بگیرند. سعی می کنند عمل خود را توجیه کنند. انتقاد عمل خطرناکی است. چون غرور با ارزش فرد انتقاد شونده را جریحه دار می کند.  در نتیجه دلخوری به وجود می آورد.

برای برطرف کردن انتقاد این اصل را فراموش نکنید:

پیشنهاد می کنم قانونی برای خود به وجود بیاوریم که وقتی به من انتقاد شد حق ندارم بلافاصله شکایت کنم. بلکه حداقل بیست و چهار ساعت بعد که خشمم فروکش کرد می توانم به شکایت بپردازم. چنان چه اگر این قاعده را نقض کردم برای خود مجازاتی قرار بدهم.

criticize

به گمانم اجرای چنین قانونی در زندگی شخصی خیلی می تواند سودمند باشد. همانطور که برای من سودمند بوده است.

ما با انتقاد کردن نمی توانیم رفتار پایداری را در فرزند خود به وجود بیاوریم بلکه اغلب اوقات باعث دلخوری و ناراحتی او می شویم.

هانس سلای روان شناس بزرگ می گوید: “ما انسان ها به همان اندازه که تشنه ی تایید و تشویق هستیم از انتقاد و شکایت بیزاریم.”

criticize

در این قسمت به نمونه هایی از انتقاد کردن های روزمره ی ما که به صورت عادت در رفتار ما به وجود آمده و نتایج نامطلوبی به همراه دارد اشاره می کنم:

  • چرا این قدر شلخته ای؟
  • ببین بچه عموت چقدر درسش خوبه؟ اما توچی؟
  • درست راه برو
  • درست بشین
  • به فلانی احترام بگذار
  • و …

خلاصه به هر نحوی که شده ما چه ناخودآگاه و خودآگاه از آن ها عیب جویی و انتقاد می کنیم.

فقط کافی است همین الان یک قلم و کاغذ جلوی خود بگذارید و آن ها را یادداشت کنید.

مطمئنم که این کار را انجام داده اید. دیدید که چه جاهایی مهربانانه و از سر دلسوزی و یا عصبانیت چه قدر از فرزندمان انتقاد کردیم؟!!

“تنها فایده انتقاد عصبی و خشمگین کردن طرف مقابل است.”

طبیعت انسان است که همه ی افراد دیگر به جز خودش را مقصر قلمداد کند.

چگونه از فرزندم انتقاد نکنم؟

شما می توانید در این مسئله، شخصی را که برای تان در زندگی الگوست، مد نظر قرار دهید. سپس از خود این سوال را بپرسید که:

اگر او جای من بود الان از فرزندش به  انتقاد کردن و عیب جویی می پرداخت؟

این جمله را همه ما بارها و  بارها شنیده ایم و حتی به کار هم برده ایم: “درمورد دیگران داوری نکن تا درباره ی تو داوری نکنند.”

criticize

از فرزند خود انتقاد نکنید، چون اگر ما هم به جای آن ها بودیم همین گونه عمل می کردیم. از هر گونه عیب جویی و انتقاد کردن پرهیز کنید.  در این صورت گاهی اوقات واقعا حق داریم زبان به شکایت بگشاییم و اگر چنین  کنیم کسی دیگر نمی تواند از ما ایرادی بگیرد. در غیر این صورت ما هر چه عیب جویی و انتقاد کنیم او آن قدر گوشش به این حرف ها عادت کرده است که هیچ فایده ای ندارد.

نباید شتاب زده عمل کرد برای ما آسان است که فرمان بدهیم،  انتقاد کنیم،  اما آیا آسان است رفتاری ملایم و نرم خو نیز داشته باشیم؟

راه حلی ساده برای انتقاد نکردن

با انتقاد کردن و عیب جویی یک کار بزرگ انجام می دهیم و آن این است که اعتمادی که اکنون به فرزندمان داریم را به راحتی از خود سلب می کنیم. در نتیجه فرزند بی اعتماد و عصبی نمی تواند درست عمل کند. پس ملامت و انتقاد کردن تقریبا بی اثر و ضد خود ما عمل می کند. به عبارت دیگر منجر به کینه توزی و دشمنی بیشتر می شود.

پیشنهاد می کنم اگر دفعه ی بعد خواستید کسی را سرزنش کنید بی درنگ از خود بپرسید:  اگر من در جای او بودم در این وضعیت چه کار می کردم؟

راستی چرا تادیب و اصلاح و انتقادکردن را از خودمان شروع نمی کنیم؟ اصلاح خود بسیار مفیدتر از اصلاح دیگران است. در ضمن خطر کمتری نیز دارد.

کنفوسیوس می گوید: “وقتی جلوی درگاه خانه ی خودت را تمییز نکرده ای در مورد برف روی بام همسایه شکایت نکن.”

criticize

لیلا از مدرسه به خانه آمد. پیش مادرش رفت. گفت: امروز به مناسبت تولد دوستم مریم، درکلاس شیرینی دادند. اما به من نرسید. مادر لیلا در جواب او گفت از بس که دست و پا چلفتی و ساده ای؛ خاک بر سرت کنند. همیشه همین طوری بودی. جربزه ی هیچ کاری را نداشتی و نداری. لیلا در ذهن خود در حال مرور حرف های مادرش است. آره مامان راست می گوید؛ من چه قدر بی عرضه ام. هیچ کاری از عهده ی من برنمی آید. وقتی نتوانستم یک شیرینی بگیرم یعنی بدرد نخور هستم…

در صورتی که مادر لیلا می تواند این طور پاسخ گو او باشد: اشکال ندارد عزیزم. احتمالا سرشماری آن ها اشتباه بوده است. یک شیرینی که ارزش ناراحت شدن را ندارد. اگر دوست داشته باشی یا برایت درست کنم یا بعدازظهر بریم برایت بخرم.

اگر دوست دارید راز موفقیت در تربیت را بدانید؛ خوب این جمله را به یاد بسپارید. “هرگز از فرزند خود در هیچ موردی انتقاد نکنید، بلکه برعکس تا می توانید از خوبی های او بگویید.”

توماس کارلایل می گوید: “عظمت مردان بزرگ از طرز رفتارشان با افراد زیردست معلوم می شود. به جای متهم کردن دیگران بهتر است بکوشیم آنان را بشناسیم و از دلایل رفتاری آنان باخبر شویم. این عمل سودمندتر از نکوهش و شکایت کردن از آنان است.”

با توجه به جمله کلیدی از توماس کارلایل باید دو کار مهم را در زندگی خود اولویت بدهیم:

  1. شناخت خود
  2. شناخت جسمی و روحی فرزندانمان در سنین مختلف

اگر ما شناخت خوبی از خود و فرزندان مان داشته باشیم به راحتی می توانیم بسیاری از مشکلات و مسائل مان را حل کنیم. با حس همدردی و مهربانی و رافت با فرزندان تان رفتار کنید و به یاد داشته باشید شناختن او به معنی بخشیدن اشتباهات اوست.

به قول دکتر جانسون: حتی خداوند نیز به قضاوت و داوری در مورد ما نمی پردازد، مگر پس از آن که عمر آدمی به پایان رسد. پس چرا من و شما به چنین کاری بپردازیم؟

خلاصه آن که همه ما می توانیم از دیگران عیب جویی کنیم ، تهمت بزنیم و شکایت کنیم. به نظر شما آیا جز این کاری از ما برنمی آید؟!! به گمانم برای درک فرزند مان و بخشیدن خطاهای آنان نیاز به صبر و خویشتنداری داریم؛ نه انتقاد کردن.

 

3 دیدگاه ها

  1. سبحان رئوفی گفت:

    خیلی عالی بود

  2. سارا گفت:

    ممنونم از اطلاعاتی که در اختیار من گذاشتید.

  3. بسیار عالی.ممنون از مطالب خوبتون

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

ثبت نام دوره رایگان آموزش مهارت های تربیت فرزند
برای دانلود 6 درس کاملاً رایگان و کاربردی کافیست فرم زیر را تکمیل کنید
با پر کردن این فرم بلافاصله اولین درس این دوره ی رایگان برای شما ارسال می شود.
ثبت نام دوره رایگان آموزش مهارت های تربیت فرزند
برای دانلود 6 درس کاملاً رایگان و کاربردی کافیست فرم زیر را تکمیل کنید
ثبت نام در دوره رایگان آموزش مهارت های تربیت فرزند